Gaz Algılama Sistemi Nedir? Dedektör Türleri ve Doğru Yerleşim

Kısa cevap: Gaz algılama sistemi, ortamdaki yanıcı ya da zehirli gazları dedektörlerle algılayıp sesli ve ışıklı alarm veren, gerektiğinde gaz vanasını otomatik kapatan güvenlik sistemidir. Doğal gaz, LPG ve karbonmonoksit için farklı dedektörler kullanılır ve her birinin yerleşimi gazın havadan hafif ya da ağır olmasına göre belirlenir: doğal gaz tavana yakın, LPG zemine yakın algılanır. Sistem genellikle bir kontrol paneli, dedektörler, selenoid vana ve alarm cihazlarından oluşur; yangın algılama, havalandırma ya da bina otomasyon sistemleriyle entegre edilebilir. Dedektörlerin üreticinin önerdiği aralıklarla test ve kalibrasyonu yapılmalıdır.

Dedektör türleri

• Doğal gaz (metan) dedektörü: Havadan hafif olan doğal gaz yukarı yükseldiği için tavana yakın monte edilir.
• LPG dedektörü: Havadan ağır olan LPG zemine çöktüğü için zemine yakın monte edilir.
• Karbonmonoksit dedektörü: Yanma kaynaklı zehirli gazı algılar; kazan, şofben ve yakıtlı cihazların bulunduğu alanlarda kullanılır.
• Endüstriyel dedektörler: Otopark, fabrika ve laboratuvarlarda ortamdaki özel gazlara göre farklı sensör türleri seçilir.

Yerleşim mantığı

• Dedektör, gaz kaçağı riski olan cihaza ve olası kaçak noktalarına yakın, ancak doğrudan buhar ve yağ buharına maruz kalmayacak bir yere konur.
• Kapı, pencere ve havalandırma menfezlerinin hemen yanı gibi hava akımının gazı dağıttığı noktalardan kaçınılır.
• Doğal gaz için tavana, LPG için zemine yakın montaj yüksekliği üreticinin kılavuzuna göre belirlenir.
• Geniş alanlarda ve otoparklarda dedektör sayısı, alan büyüklüğü ve üretici önerilerine göre hesaplanır.

Vana, alarm ve diğer sistemlerle entegrasyon

1. Dedektör gaz algıladığında panel sesli ve ışıklı alarm verir.
2. Gaz hattındaki selenoid vana otomatik olarak kapatılır; vana ancak kontrol sonrası elle açılır.
3. Gerekli yerlerde havalandırma fanları devreye alınır, kıvılcım riski olan cihazların enerjisi kesilebilir.
4. Alarm bilgisi yangın algılama paneline, bina otomasyonuna ya da izleme merkezine aktarılabilir.
5. Kurulum, gaz tesisatı ve elektrik tarafında yetkili kişilerle birlikte yapılır ve test edilir.

Yangın tarafını yangın algılama sistemi rehberi, bina sistemlerinin ortak yönetimini akıllı bina otomasyonu temelleri, bakım düzenini zayıf akım bakım sözleşmesi yazımızda anlattık.

Sık sorulan sorular

Ev tipi gaz alarmı ile merkezi gaz algılama sistemi arasındaki fark nedir?

Ev tipi cihazlar tek noktada algılama yapıp kendi alarmını verir. Merkezi sistemde birden fazla dedektör bir panele bağlanır; vana kontrolü, havalandırma ve diğer sistemlerle entegrasyon ile merkezi izleme mümkün olur.

Gaz dedektörleri ne sıklıkla test edilmeli?

Test ve kalibrasyon aralıkları üreticinin önerilerine ve ilgili mevzuata göre belirlenir. Sensörlerin kullanım ömrü sınırlıdır; ömrü dolan dedektörler değiştirilmelidir. Periyodik kontrolleri zayıf akım bakım sözleşmesi yazımızda ele aldık.

Kapalı otoparkta gaz algılama gerekir mi?

Kapalı otoparklarda araç egzozundan kaynaklanan karbonmonoksit birikebilir; bu nedenle karbonmonoksit algılama ve havalandırma fanlarıyla entegrasyon yaygın olarak uygulanır. Gereklilik proje ve ilgili yönetmeliğe göre belirlenir.