Matbu Form, Çek ve Senet Baskısı: Hizalama ve Kayma Sorunları

Kısa cevap: Matbu form, senet ve benzeri hazır basılı belgelere baskıda amaç, programdan gelen bilgilerin formdaki kutucuklara tam oturmasıdır. Bunun için formun ölçüleri programdaki baskı şablonuna doğru girilir, düz kağıda test baskısı alınıp form üzerine konularak ışığa tutulur ve konumlar milimetre düzeyinde ayarlanır. Kaymanın en yaygın nedenleri; sürücüde “sayfaya sığdır” ölçeklemesinin açık olması, yanlış kağıt boyutu, kağıdın tepsiye yamuk yerleştirilmesi ve her bilgisayarda farklı yazıcı ayarı kullanılmasıdır. Çok nushalı karbonlu formlarda lazer yazıcı yerine nokta vuruşlu yazıcı gerekir. Resmi nitelikteki belgelerde kullanılacak form ve baskı koşulları için mali müşavir ya da ilgili kurumun kuralları esas alınır.

Hizalama adımları

1. Formun kağıt boyutu ölçülür; standart dışıysa sürücüde özel kağıt boyutu tanımlanır.
2. Programdaki baskı şablonunda alanların konumu forma göre girilir.
3. Sürücüde ölçekleme kapatılır, “gerçek boyut” ya da yüzde 100 seçilir.
4. Düz kağıda test baskısı alınır, form üzerine konup ışığa tutularak kayma ölçülür.
5. Kayma programdaki ya da sürücüdeki kenar ofset ayarıyla düzeltilir ve işlem tekrarlanır.
6. Doğru ayarlar kayıt altına alınır ve formlara baskı yapan tüm bilgisayarlarda aynı yazıcı tanımı kullanılır.

Kayma nedenleri

• Ölçekleme: Sürücü ya da program sayfayı küçültüyorsa tüm alanlar orantılı kayar.
• Kağıt kılavuzları: Tepsi kılavuzları kağıda tam dayanmazsa baskı yamuk çıkar.
• Tepsi farklılığı: Ana tepsi ile çok amaçlı tepsi arasında birkaç milimetrelik fark olabilir; formlar hep aynı tepsiden basılır.
• Formun kendisi: Matbaa baskısındaki küçük kaymalar farklı paketlerde değişebilir.
• Farklı yazıcı modeli: Yazıcı değiştiğinde hizalama yeniden yapılır.

Lazer mi nokta vuruşlu mu?

• Tek nusha formlar: Lazer yazıcı hızlı ve net baskı sağlar; formun lazer ısısına uygun kağıt ve mürekkeple basılmış olması gerekir.
• Karbonlu çok nushalı formlar: Alt nushalara yazı geçmesi için darbe gerektiğinden nokta vuruşlu yazıcı kullanılır.
• Sürekli form: Delikli sürekli formlar için traktörlü nokta vuruşlu yazıcı gerekir.

Nokta vuruşlu cihazları nokta vuruşlu yazıcı ne zaman gerekir, fatura baskısını fatura ve irsaliye baskısı için yazıcı, tepsi ayarlarını kağıt boyutu ve tepsi uyumsuzluğu yazımızda anlattık.

Sık sorulan sorular

Her baskıda kayma miktarı neden değişiyor?

Sabit bir kayma ayarla düzeltilebilir; değişken kayma ise genellikle kağıdın tepsiye farklı yerleşmesinden, yıpranmış besleme silindirlerinden ya da formların farklı paketlerden gelmesinden kaynaklanır.

Formu tamamen yazıcıdan basmak mümkün mü?

Belge türüne bağlıdır. Serbest biçimli birçok belge düz kağıda tamamı basılarak hazırlanabilir; mevzuatın belirli bir biçim ya da onaylı matbu form şartı koyduğu belgelerde ise bu kurallara uyulmalıdır.

Hizalama ayarı her bilgisayarda ayrı mı yapılır?

Ayar programdaki şablonda tutuluyorsa tek seferde tüm kullanıcılara geçerli olur. Sürücü ayarlarına bağlıysa, formları basan bilgisayarlarda aynı yazıcı tanımının kullanılması gerekir.