Disk Arızasında Ne Yapılmalı? Veri Kurtarmada İlk Adımlar

Kısa cevap: Disk arıza belirtisi gösterdiğinde ya da önemli bir dosya silindiğinde yapılacak ilk şey, cihazı kullanmayı bırakmaktır. Her yeni işlem, kurtarılabilecek verinin üzerine yazma ya da fiziksel hasarı artırma riski taşır. Kurtarma şansını belirleyen en önemli etken, arıza anından sonra ne yapıldığıdır.

Hangi belirtiler tehlike işareti?

• Mekanik diskten gelen tıkırtı, sürtünme ya da dönüp duran sesler.
• Bilgisayarın açılışta diski görmemesi ya da açılışın çok uzaması.
• Dosya açarken donmalar, kopyalama sırasında sürekli hata alınması.
• Disk sağlık aracının bozuk sektör ya da yakın arıza uyarısı vermesi.
• SSD’nin aniden salt okunur hale gelmesi ya da hiç tanınmaması.

Kesinlikle yapılmaması gerekenler

• Tekrar tekrar açıp kapatmak: Mekanik arızalı diskte her açılış, okuma kafasının yüzeye zarar verme ihtimalini artırır.
• Silinen dosyanın bulunduğu diske program kurmak: Kurtarma yazılımı bile aynı diske kurulursa silinen verinin üzerine yazabilir.
• Diski açmak: Mekanik diskin kapağı toza kapalı ortam dışında açıldığında veri kalıcı olarak kaybolabilir.
• Biçimlendirme önerisini kabul etmek: İşletim sistemi “diski biçimlendirmeniz gerekiyor” dediğinde onay verilmemelidir.
• Dondurucu, vurma gibi yöntemler: İnternette dolaşan bu tavsiyeler hasarı artırır.

Mantıksal ve fiziksel arıza farkı

Mantıksal arızada disk fiziksel olarak sağlamdır; dosyalar silinmiş, bölüm bozulmuş ya da yanlışlıkla biçimlendirilmiştir. Bu durumda disk başka bir bilgisayara ikinci disk olarak bağlanıp kurtarma yazılımıyla taranır ve bulunan dosyalar mutlaka başka bir diske kaydedilir. Fiziksel arızada ise okuma kafası, motor ya da elektronik kart hasarlıdır; yazılımla çözülmez ve özel ekipmanlı bir kurtarma laboratuvarı gerekir. SSD’lerde silinen verinin kurtarılma şansı, disk içi temizlik mekanizmaları nedeniyle mekanik disklere göre genellikle daha düşüktür.

En iyi veri kurtarma: yedek

Veri kurtarma pahalıdır, süre alır ve her zaman başarılı olmaz. Düzenli ve test edilmiş bir yedek ise arızayı birkaç saatlik bir kesintiye dönüştürür. Disk sağlığının periyodik izlenmesi de arızayı gerçekleşmeden önce haber verir. Yedekleme düzeni için veri yedekleme rehberimize, ortak dosya depolama için sunucu mu NAS mı yazımıza bakabilirsiniz.

İlgili rehberler: bozulan Word ve Excel dosyalarını kurtarma ve silinen dosyayı geri getirme

Sık sorulan sorular

Geri dönüşüm kutusundan silinen dosya kurtarılır mı?

Mekanik disklerde, üzerine yeni veri yazılmadıysa çoğu zaman kurtarılabilir. Bu yüzden silme fark edildiğinde bilgisayarı kullanmaya devam etmemek önemlidir.

RAID’li cihazda bir disk bozulursa ne olur?

Yedekli yapılarda sistem çalışmaya devam eder ama koruma ortadan kalkar. Arızalı disk en kısa sürede aynı kapasitede yenisiyle değiştirilmelidir; ikinci bir disk arızası tüm veriyi riske atar.

Fidye yazılımının şifrelediği dosyalar kurtarılır mı?

Genellikle hayır; şifreleme veri kurtarma yöntemleriyle çözülemez. Tek güvenilir çözüm, sistemden bağımsız tutulan bir yedektir.